Ở bài trước, chúng ta đã nhìn thấy lợi ích của nguyên tắc “chỉ cung cấp thông tin một lần” dưới góc nhìn của mỗi người dân: ít giấy tờ hơn, ít đi lại hơn và tiết kiệm thêm thời gian khi thực hiện thủ tục hành chính. Nhưng dưới góc độ kinh tế, phần thời gian được tiết kiệm ấy cũng chính là một nguồn lực được trả lại cho xã hội. Khi hàng triệu lượt giao dịch được thực hiện thuận tiện hơn, giá trị mang lại không còn dừng ở từng cá nhân mà trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trong kinh tế học, mỗi thủ tục hành chính đều tạo ra chi phí tuân thủ. Chi phí này không chỉ là lệ phí thực hiện thủ tục mà còn bao gồm thời gian chuẩn bị hồ sơ, thời gian đi lại, chi phí in ấn, sao y, chứng thực, thời gian chờ đợi và cả chi phí cơ hội khi một dự án đầu tư, một kế hoạch sản xuất hay một hoạt động kinh doanh phải chậm lại vì những quy trình chưa thật sự cần thiết. Vì vậy, cắt giảm chi phí tuân thủ luôn được nhiều quốc gia xem là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và cải thiện môi trường đầu tư.

Có thể hình dung bằng một phép tính đơn giản. Giả sử một thủ tục sau khi được tinh gọn giúp mỗi người thực hiện tiết kiệm khoảng 30 phút chuẩn bị hồ sơ hoặc đi lại. Nếu có 01 triệu lượt giao dịch được hưởng lợi từ thay đổi này thì xã hội sẽ tiết kiệm khoảng 500.000 giờ, tương đương 62.500 ngày công lao động (nếu quy đổi 8 giờ làm việc/ngày). Đó mới chỉ là phần giá trị của thời gian, chưa tính đến chi phí đi lại, in ấn, sao y, chứng thực, chi phí vận hành của cơ quan hành chính cũng như những cơ hội đầu tư, sản xuất và kinh doanh có thể được tận dụng khi thủ tục được giải quyết nhanh hơn. Điều đó cho thấy, một thay đổi rất nhỏ ở từng bộ hồ sơ, khi được nhân lên trên quy mô lớn, sẽ trở thành một nguồn lực đáng kể đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Việt Nam, cải cách thủ tục hành chính đang bước vào giai đoạn tăng tốc với nhiều giải pháp đồng bộ. Theo thông tin được Bộ Tư pháp công bố tại Hội nghị sơ kết công tác tư pháp 6 tháng đầu năm 2026, chỉ trong chưa đầy một tháng, Bộ đã phối hợp với các bộ, ngành tham mưu Chính phủ ban hành 11 nghị quyết và 16 thông tư về phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Kết quả rà soát đã cắt giảm 697 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 673 thủ tục và bãi bỏ 1.754 điều kiện kinh doanh không còn cần thiết. Đến nay, thời gian thực hiện thủ tục hành chính đã giảm 53%, chi phí tuân thủ giảm 54,6% so với năm 2024; riêng 11 nghị quyết mới ban hành dự kiến cắt giảm khoảng 23.000 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy cải cách thủ tục hành chính không chỉ mang lại sự thuận tiện trong giải quyết công việc mà còn có thể tạo ra những giá trị kinh tế rất cụ thể. Theo Reuters, trong báo cáo công bố tháng 11/2025, Chính phủ Đức cho biết các biện pháp cắt giảm thủ tục hành chính đã giúp nước này giảm khoảng 03 tỷ euro chi phí tuân thủ (tương đương khoảng 90.000 tỷ đồng Việt Nam) chỉ sau sáu tháng triển khai và đặt mục tiêu tiếp tục cắt giảm khoảng 16 tỷ euro (gần 480.000 tỷ đồng) cho cộng đồng doanh nghiệp vào năm 2029.

Việc bớt đi một loại giấy tờ, một lần đi lại hay vài chục phút chờ đợi nếu nhìn ở quy mô hàng triệu giao dịch, đó là câu chuyện của nguồn lực, năng suất và hiệu quả vận hành của cả nền kinh tế. Chính vì vậy, cải cách thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu đổi mới nền hành chính mà còn là một trong những giải pháp quan trọng để tạo dư địa cho sự phát triển.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Mỗi Nghị quyết là một bước đi cụ thể trong tiến trình cải cách, những thay đổi ấy sẽ tác động như thế nào đến người dân, doanh nghiệp và từng lĩnh vực quản lý nhà nước sẽ được phân tích trong các bài viết tiếp theo

----------------------------------------------------

1. Bài viết có sử dụng thông tin về Hội nghị sơ kết công tác tư pháp 6 tháng đầu năm 2026 được Tạp chí điện tử Đầu tư Tài chính đăng tải trên cơ sở nội dung công bố của Bộ Tư pháp;

2. Số liệu về kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính của Đức được viện dẫn từ Reuters